Gereformeerde Kerk Putten

Een open, gastvrije en veelkleurige geloofsgemeenschap, met de Bijbel als bron en norm voor geloof en leven

De nieuwe Kerkorde

deel 1 Wat is een kerkorde?

In deze nieuwe reeks willen we ingaan op de nieuwe Kerkorde. Met name zullen we hier aandacht besteden aan de vraag, wat er voor onze plaatselijke gemeentes gaat veranderen, wanneer op 1 mei 2004 de Kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) van kracht wordt. Maar eerst willen we ingaan op de vraag wat een kerkorde precies inhoudt?
Dat is nog niet zo eenvoudig vast te stellen. In ieder geval is de kerkorde niet een soort kerkelijke grondwet. Het gaat immers in de gemeente niet om de regels, die wij met elkaar vaststellen, maar om de ene Heer. Wie de kerkorde openslaat, kan direct op de eerste pagina lezen: "Levend uit Gods genade in Jezus Christus vervult de kerk de opdracht van haar Heer om het Woord te horen en te verkondigen (artikel 1.2)
Centraal staat de genade in Christus. Daarom gaat in de kerk het luisteren voor het spreken. De Schrift is daarbij de norm en het belijden van het voorgeslacht is richtinggevend. Opvallend is daarbij dat de Protestantse Kerk in Nederland stelt dat er een onopgeefbare verbondenheid is met het volk Israël (art. 1.7). Mijns inziens betekent dat, dat de kerk erkent dat het grootste deel van de Schrift met Israël gedeeld wordt. Het Woord is niet alleen aan de kerk toevertrouwd. Zo wordt ook uitgesproken dat de PKN een gestalte is van de ene heilige apostolische en katholieke of algemene christelijke kerk (art 1.1) Wij zijn de enige niet die het Woord horen. We zijn ook de eerste niet; vandaar de verwijzing naar Israël en naar het belijden van het voorgeslacht. En we zullen ook de laatste niet zijn. Daarom spreekt de kerkorde van de "verwachting van het Koninkrijk".
Zo is bijna heel artikel 1 van de Kerkorde de revue gepasseerd. Duidelijk mag zijn dat de kerkorde zelf niet het beslissende is in de kerk. Dat is kort en goed gezegd het evangelie van Jezus Christus. De kerkorde is daarbij hoogstens een huishoudelijk reglement; al is dat misschien weer te weinig gezegd. Je eigen regels kun je toch net iets gemakkelijker veranderen - als het toch allemaal niet zo goed blijkt te werken bijvoorbeeld - dan een kerkorde. En sommige kerken zouden die vrijheid graag hebben. Dat is ook wel te begrijpen, want de vrijheid van het evangelie lijkt maar weinig regels te verdragen. Toch schrijft de apostel Paulus al aan de gemeente van Korinthië; "Laat alles betamelijk en in goede orde geschieden."(1 Kor. 14:40).
De spanning tussen de goede orde en de Geest, die waait waarheen Hij wil, zit ook in de Kerkorde zelf. De kerk is immers allereerst geroepen om het Woord te horen. Maar vervolgens zal er in het vervolg van de kerkorde toch met name gesproken gaan worden over haar opdracht om het Woord te verkondigen en dat ordelijk vorm te gaan geven. Luisteren gaat in de kerk voor spreken. Dat weet ook de Kerkorde. Maar vervolgens moet er dan toch gesproken worden over onze regels. Zo zijn immers onze manieren. Dan lijkt het misschien alsof de Geest ver te zoeken is. Maar dan moeten we maar weer even terugbladeren naar artikel 1. Want daar staat het als een opschrift bij alles wat volgt: "Levend uit Gods genade in Jezus Christus vervult de kerk de opdracht van haar Heer om het Woord te horen en te verkondigen."
ds. Evert van Leersum